‹ TORSALVO Künye
🇺🇸 Boeing E-3 Sentry
Havadan erken ihbar ve kontrol (AWACS) · Boeing (ABD) — radar Northrop Grumman AN/APY-1/2; gövde 707-320B türevi · 1977 (USAF IOC; ilk uçuş 1976) · hizmette
E-3 Sentry, Boeing 707 gövdesine 9,1 m'lik dönen radar kubbesi (rotodome) oturtulmuş havadan erken ihbar ve kontrol (AWACS) uçağıdır; yüzlerce hedefi yüzlerce kilometre öteden görüp avcıları yöneterek hava savaşının "uçan komuta merkezi" işlevini görür. Önemi tek başına vurmasında değil, tüm hava resmini çizip dost güçleri besleyen bir kuvvet-çarpanı olmasındadır.
Teknik özellikler
- Tip: Havadan erken ihbar ve kontrol (AWACS / AEW&C)
- Üretici / köken: Boeing (ABD); Boeing 707-320B türevi gövde
- Motor: 4 × Pratt & Whitney TF33-PW-100A turbofan, her biri ~96 kN (21.500 lbf)
- Azami hız: ~855 km/h (461 knot / 530 mph)
- Tavan: 8.800 m üzeri (~29.000+ ft)
- Menzil / havada kalış: ~7.400 km; ikmalsiz 8 saatten fazla, havada ikmalle uzar
- Radar: Northrop Grumman AN/APY-1/2; düşük irtifa hedefte 400 km üzeri tespit, 9,1 m (30 ft) rotodome
- Mürettebat: 4 uçuş + 13-19 görev uzmanı (toplam ~17-23)
- Birim maliyet: ~270 milyon $ (1998 doları; bugün ~500+ milyon $ eşdeğeri)
- Hizmet yılı: 1977'den beri; 68 üretildi, USAF'te ~14 aktif (Mart 2026 kaybı sonrası)
Yener: E-2D Advanced Hawkeye (ABD) — daha küçük gövdeli; E-3 çok daha geniş kabin, uzun havada kalış ve büyük görev ekibiyle stratejik kapsama sunar, A-50 'Mainstay' (Rusya) — Sovyet kökenli muadiline göre daha olgun veri-bağı entegrasyonu ve NATO ağ uyumu, KJ-2000 (Çin) — sınırlı sayıda; E-3 onlarca yıllık operasyonel olgunluk ve geniş koalisyon ağ deneyimi taşır
Yenilir: E-7 Wedgetail (Avustralya/ABD) — sabit MESA AESA radarı 360° elektronik tarama; mekanik dönen kubbeden daha hızlı güncelleme ve daha düşük işletme yükü, Saab GlobalEye (İsveç) — modern AESA (Erieye ER) + çok-domain (hava/deniz/kara) algılama; çok daha yeni ve ucuz işletme, E-2D Advanced Hawkeye (ABD) — gemiye konuşlanabilir, modern AESA; E-3 bu çeviklik ve hayatta kalma esnekliğinden yoksun
E-3'ün gücü sensör menzilinde değil, tüm muharebe alanını tek resimde toplayıp yönetmesindedir; ama platform yaşlanmıştır. USAF filosunun ortalama yaşı ~45 ve görev-hazır oranı yaklaşık %55'tir. Büyük, dönen radar kubbeli yavaş bir uçak olarak modern hava savunmaları ve füzelere karşı son derece kırılgandır — Mart 2026'da Suudi Arabistan'daki Prince Sultan üssünde bir E-3G yerde insansız hava aracı/füze saldırısında imha edilmiştir.
İlişkili sistemler
Aynı üretici (Boeing (ABD) — radar Northrop Grumman AN/APY-1/2; gövde 707-320B türevi): E-7T Barış Kartalı, AH-64 Apache, F/A-18 Super Hornet, Boeing KC-46 Pegasus, C-17 Globemaster III, EA-18G Growler
İlgili sistemler (Hava): KAAN, Bayraktar KIZILELMA, ANKA-3, Bayraktar TB2, Bayraktar Akıncı, Vyriy OPTO 10, Skydagger, AKBABA, GÖKTUĞ (Gökdoğan/Bozdoğan), SOM